Duurzaamheid is volgens wetenschappers een spiritueel begrip op het diepste zijnsniveau van ons bestaan waar alles met alles maken heeft (bron: Paul de Blot). Het is een ecologisch inzicht waarbij mensen en organisaties de crisissituatie voor willen zijn. Het is een oplossing voor adhoc acteren en reageren en het voorkomt crisismanagement. Door duurzaam om te gaan met alles (mensen, organisaties en natuur) verlengen we ons bestaansrecht en blijven we in balans.

Wat is dan duurzaam recruitment? En zijn er organisaties die hier uberhaupt al mee bezig zijn? Persoonlijk zie ik duurzaam recruitment als een bewustwordingsproces van organisaties. Bewustwording van hun verloop, vernieuwing en branding naar buiten toe. Door te anticiperen op de toekomst en daar je beleid op aan te passen voorkom je de alom geziene adhoc recruitmentstrategieën (als je al kunt spreken over een strategie. Situatie is als volgt: ‘ Shit Piet heeft ontslag genomen. Wat gaan we doen: zijn positie vervangen of zijn werkzaamheden onderverdelen bij anderen. Mmm, aandeelhouders zijn vast blij als we Piet niet vervangen maar wat doet dat met ons huidige team? Laten we maar gaan kijken naar en vervanger. Maar hij moet wel minder eigenwijs zijn dan Piet. Kennen we iemand uit ons netwerk? Nee, nou dan maar weer advertentie plaatsen en twee recruitmentpartijen aanschrijven. Wie het eerst komt wie het eerst maalt. Eigenlijk helemaal geen tijd voor interviews. Laten we er ook een assessmentje ingooien. Weet ik in ieder geval zeker dat we stressbestendige types aan tafel krijgen).

Om bovengeschetste situatie te voorkomen is duurzaam recruitment een oplossing. Wat houdt dit in? Als organisatie ben je duurzaam en continue bezig met het bouwen van een pool. Een pool van latent zoekende (of niet zoekende) kandidaten die naar jouw idee waarden toevoegen aan je propositie, klantenbestand of ambitie. Dit zal dan ook eerst geformuleerd moeten worden. Wat maakt een kandidaa waardevol voor onze orgnisaties? Welke competenties passen bij ons DNA en welke meerwaarden maakt het voor ons bereidwillig om te investeren? Hierbij wordt er een duidelijke concurrentie-analyse gemaakt, als onderdeel van je SWOT.  Je organisatie visie en missie bepalen uiteindelijk welk kaliber mens je nodig hebt om dit te realiseren. Als je dit in kaart hebt gebracht formuleer je de mensen/ kandidaten die je graag aan je wil binden. Je bouwt een netwerkpool waarbij je hen volgt, uitnodigt tot je LinkedIn Group of ander social media kanaal en gaat vrijblijvend gesprekken aan. Dit zijn geen standaard sollicitatiegesprekken maar juist gesprekken over ambities. Over dat wat er nog niet is maar waar organisatie en kandidaat echt blij van worden. Zo vind je elkaar op een ander niveau in een andere situatie en kun je en beroep op elkaar doen als de desbetreffende opening zich voordoet. Uiteraard is het cruciaal aan de organisatiezijde om de gesproken kandidaten goed te monitoren zodat de aansluiting van de wensen van de kandidaat overeenkomt met het aanbod dat je hen gaat doen.

Op deze wijze ben je duurzaam bezig, ben je onderscheidend in de markt en stel je de mens centraal (ipv de functie invulling).

2013 laat een zwaar te  kort zien aan goed geschoold en vitaal personeel: voorkom deze situatie en zet duurzaam recruitment in.

Er staat ons een hele hete zomer te wachten.

In periode 4 (week 13 – 16) daalde het aantal uitzenduren met 2% en de uitzendomzet bleef gelijk ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

En daarmee is ook het tweede kwartaal van 2012 dus slecht begonnen. Maar minder slecht dan het eerste kwartaal, dus er is een glimmer of hope voor de komende periodes.

In onderstaande grafiek is de procentuele toe- of afname over de 13 periodes van de jaren 2010 t/m 2012 weergegeven:

ABU: YoY groei/afname (in %) van het volume aan uitzenduren : 2010 t/m 2012

Er is een prachtige synchronisatie tussen de pluskolommen in 2011 en de minkolommen in 2012. Een dalende plus in 2011 leidt tot een dalende min in 2012. Als dat zo doorgaat kan periode 5 weleens een nulgroei of zelfs een petieterig klein plusje laten zien.

De daling zet zich echter nog door, zoals ook blijkt uit de index op basis van de ABU cijfers. Ik heb deze index berekend door voor 2006 elke periode de waarde 100 te geven en vervolgens de verandering in de overeenkomstige periode van de daarop volgende jaren daarmee te verrekenen. Vervolgens is het voortschrijdend 12-maands gemiddelde berekend om eventuele seizoensinvloeden (zoveel mogelijk) te elimineren. Dat geeft het volgende beeld:

Trendlijn index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2012 (2006 = 100)

De trendlijn van de indez zit nog altijd in een dalende modus, als is het met het resultaat van periode 4 duidelijk dat die daling vertraagd. En dat is natuurlijk een bijzonder goed teken!

De verandering van de trendlijn van maand op maand is in onderstaande grafiek weergegeven:

MoM verandering van de trendlijn van de index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2012

En uit deze grafiek wordt duidelijk dat er sprake is van een afname van de krimp, waardoor we bijzonder dichtbij een nulgroei zijn uitgekomen. En als het een heel klein beetje meezit periode 5 dus weleens positief kan verrassen met een groei in plaats van een krimp. Dat zal voor de hele sector als een aangename verrassing komen. Hoewel, feitelijk weet de sector op dit moment al hoe periode 5 uit gaat vallen. Maar wij zullen dus nog vier weken moeten wachten…

Ontwikkelingen per sector
We hebben een ongekende situatie; de sector Administratief is de enige sector die in periode 4 een stijging heeft laten zien terwijl de andere drie sectoren zijn gekrompen. Als je daarop had gewed was je nu miljonair geweest…

Ook in periode 4 keer krimpt de sector Medisch in deze periode het hardst van alle sectoren; met 8%. De sector Administratief  stijgt marginaal met 1%. De sector Industrie krimpt heel beperkt: -5% en de sector Techniek scoort een marginale krimp (-1%). 

Ook voor de verschillende sectoren is een index gerealiseerd op de manier zoals hierboven omschreven voor het totaal aan uitzenduren. En dat geeft het volgende beeld voor het voortschrijdend jaargemiddelde binnen de verschillende sectoren:

Index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2012 (2006 = 100), per sector

Tja, dit beeld geeft heel weinig om vrolijk van te worden. Eigenlijk is er alleen in de sectoren Techniek en Industrie enig leven te ontwaren.

De sector Medisch laat nog altijd een keurig rechte lijn zien waarlangs het volume aan uitzendvolume de laatste jaren inzakt. Het is te droef voor woorden. Ergens moet er toch eens een bodem onder deze daling komen? Maar wanneer gebeurt dat, en op welk niveau bevindt deze sector zich dan nog? De sector Administratie gaat ‘vrolijk’ door met flatlinen. Er is werkelijk geen beweging in deze sector te ontwaren.

De sectoren Industrie en Techniek dalen weliswaar, maar het gaat bijzonder traag, de sector Techniek is nauwelijks gekrompen ten opzichte van de vorige periode. Mogelijk is de daling in deze sector alweer voorbij? Te vroeg om hier over te speculeren, maar hopen kan natuurlijk nooit kwaad.

Hoewel ik positief gestemd ben naar aanleiding van deze resultaten en de mogelijk positieve verrassing die ons in periode 5 te wachten staat, is het met de economie natuurlijk allerbelabbertst gesteld. En dat binnen Europa vooral te zijn gekoppeld aan de overlevingskansen van de Euro, die met iedere volgende dag kleiner lijken te worden. Als uitzenden nog altijd de kanarie in de kolenmijn is dan zal zich dit in de komende maanden ook in de resultaten gaan tonen. Want dalend consumentenvertrouwen betekent uitstel van aankopen betekent minder werk betekent minder uitzendkrachten. Het is allemaal niet zo ingewikkeld.

Amerikaanse uitzendindex, week 19 2008 – week 18 2012. Bron: ASA

Maar hoewel er een stijging in de trendlijn van het 12-maands gemiddelde is waar te nemen, is deze stijging zeer gematigd te noemen. We worden (nog?) niet geconfronteerd met snel oplopende aantallen faillissementen, zoals na het uitbreken van de financiele crisis in het najaar van 2011. Nou maar hopen dat we er dit keer aan kunnen ontsnappen…

In onderstaande grafiek is de grijze lijn het aantal faillissementen per maand, de rode lijn is het gemiddeld aantal faillissementen per maand; gebaseerd op het voortschrijdende jaarvolume:

Aantal faillissementen per maand en obv. voortschrijdend gemiddeld maandvolume, januari 2007 – april 2012

De trendlijn is als gevolg van de laatste cijfers dus weer naar boven gericht; hoewel het met een gemiddelde van 17,2 faillissementen per maand nog altijd onder de recente piek van 17,4 ligt. De groei van het aantal faillissementen is tot op heden meer dan gematigd, zeker gezien de negatieve ontwikkelingen met betrekking tot de economie die onder meer een hoge werkloosheid en een afnemend online vacaturevolume tot gevolg hebben. Traditioneel gezien ingredienten die vrij snel tot een stijging van faillissementen in deze sector aanleiding geven. Maar mogelijk is in de nasleep van de financiele crisis al veel dood hout verwijderd, waardoor de stijging nu relatieg gezien meevalt. Tegelijkertijd moeten er een fors aantal bedrijven zijn die toch bijzonder weinig reserves hebben kunnen opbouwen om een tweede recessie te doorstaan. Hoe dan ook, de cijfers liegen niet. En in dit geval is het voor de verandering eens een redelijk positief signaal wat er uit de cijfers naar boven komt. Ook weleens prettig!

Verantwoording
De grafiek is gebaseerd op de faillissementsinformatie van Faillissementen.com. De cijfers betreffen bedrijven binnen de BIK-code 745 (Arbeidsbemiddeling/uitzendbureau’s) die in de database van Faillissementen.com als failliet staan geregistreerd.

Maar die periode ligt ondertussen lang achter ons. Vandaag de dag zijn twijfel en zorg dominant en dat lijkt zich te vertalen in een fors lager vacaturevolume. Ten opzichte van vorige maand zakt het unieke vacaturevolume met 5,5% in, ten opzichte van april 2011 is dat zelfs 12,3%. En dat is fors, heel fors…

Vacaturevolume in april
Dit is de ontwikkeling van het vacaturevolume in maart over de afgelopen vier jaar:

Aantal nieuwe vacatures in april, 2009 – 2012. Bron : Jobfeed.

Hier is duidelijk te zien hoezeer april 2011 afwijkt van zowel dezelfde maand in de daaraan voorafgaande jaren als de maand april in 2012. Tegelijkertijd is april 2012 natuurlijk nog altijd een heel stuk beter dan 2009 en 2010. Maar ondertussen is april de 2e achtereenvolgende maand in 2012 die lager uitkomt dan het vorige jaar. En waar dat verschil in maart nog beperkt bleef is het verschil in de achter ons liggende maand sterk toegenomen:

.

Aantal nieuwe vacatures per maand in de eerste vier maanden, 2011 en 2012. Bron : Jobfeed.

Is er sprake van een trendbreuk of is dit slechts een adempauze? Optimisten gaan ongetwijfeld voor het laatste, maar de data wijst op een andere ontiwkkeling. In onderstaande grafiek is de procentuele ontwikkeling van het unieke vacaturevolume (voortschrijdend 12-maands gemiddele) ten opzichte van januari 2008 weergegeven:

%verandering unieke vacaturevolume, 2008 – heden. Bron: Jobfeed

Er is een zeer duidelijke piek te zien met een ondertussen scherpe daling van de trendlijn. En mei 2011 was de meest positieve maand (in termen van het unieke vacaturevolume) van de periode van irrational exuberance. Dus de kans dat die trendlijn volgende maand nog scherper naar beneden gaat is redelijk groot. Tenzij natuurlijk het volume aan unieke vacatures in de deze nieuwe maand mei een ongekende comeback maakt. We kunnen niets anders doen dan op onze handen zitten en wachten.

Ontwikkeling van het vacaturevolume
Om het vacaturevolume van maart 2012 in enig perspectiefg te plaatsen is het goed om ook de langere termijn even in ogenschouw te nemen. In onderstaande grafiek is zowel het maandvolume als het 12-maands gemiddelde van het maandvolume over de afgelopen jaren weergegeven:

Maandtotalen en gemiddeld (12-maands) vacaturevolume, 2008 – heden. Op de maandcijfers van 2008 is een correctiefactor van 11,6% toegepast

Duidelijk is te zien dat het herstel van de financiele crisis niet heeft geleid tot een niveau dat begin 2008 werd bereikt. En er is geen aanleiding om te veronderstellen dat dit niveau binnen afzienbare tijd wel wordt bereikt. Integendeel, er zijn alle redenen om aan te nemen dat we weer in een krimp terecht zijn gekomen die nog wel enige tijd kan gaan duren. De steeds verder om zich heen grijpende recessie (een steeds groter aantal Eurolanden verkeert nu officieel weer in een recessie) maakt consumenten en bedrijfsleven steeds voorzichtiger. En bij voorzichtigheid past terughoudendheid in het aannemen van personeel, nog even los van de afnemende neiging van datzelfde personeel om voorlopig maar even niet om te kijken naar een andere baan. Tel daarbij op de onzekerheid als gevolg van allerlei voorgenomen maar nog altijd niet zeker zijnde bezuinigingen, het bloedbad op de huizenmarkt en de enorme teringzooi die Euro heet en we zijn ferm in de aap gelogeerd. En zoals het er naar uitziet blijven we daar nog een hele tijd logeren. Geen prettig vooruitzicht…

Werkloosheid in de Eurozone, 2008 – heden. Bron: Eurostat

Waarbij ik mezelf de volgende vraag stel: waar is toch dat herstel tussen de recessie in 2009 en de huidige recessie? Of is hier sprake van de fictie van een zogenaamde jobless recovery?

Natuurlijk was de stijging van de werkloosheid nog groter geweest indien de arbeidsparticipatie in de meeste landen niet was gedaald, maar het behoeft weinig fantasie om te zien dat ook zonder deze negatieve correctiefactor de Eurozone in zeer, zeer zwaar weer verkeert. En dat die donderwolken voorlopig niet lijken weg te trekken. Integendeel. Over twee dagen zal die rechte lijn met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid nog dichter tegen de 11% aan komen te liggen. En mogelijk zal over twee maanden blijken dat we in maart die 11% zelfs al hebben doorbroken omdat dan pas de ‘officiele’ cijfer uit Griekenland bekend worden gemaakt. Het land loopt maar liefst twee maanden achter met de rapportage van haar werkloosheidscijfers. En als resultaten uit het verleden enige indicatie zijn, dan zullen die cijfers blijven teleurstellen.

Opvallend genoeg kwam de International Labour Organization (ILO) gisteren met haar jaarlijkse World of Work rapport (World of Work Report 2012) waarin onder meer de volgende grafiek wordt getoond:

En hierin wordt de werkgelegenheidsontwikkeling van de ontwikkelde landen getoond. Het mag bekend worden verondersteld dat onze Eurozone deel uitmaakt van die ontwikkelde landen. Zoals uit de grafiek blijkt, is volgens de ILO voor de gezamenlijke ontwikkelde landen het dieptepunt bereikt in het 4e kwartaal van 2009, en afgezien van een kleine dip in het 2e – 3e kwartaal van 2011 is het verder een rechte lijn naar boven. En hoger is beter; hoewel natuurlijk ook het 4e kwartaal van 2011 al een schatting is… De bekende hockeystick van toekomstige ontwikkelingen van bureaucraten die een overdosis hopium hebben gesnoven.

Want een belangrijke component in deze stijgende lijn is de Amerikaanse arbeidsmarkt. En de sterkt dalende arbeidsparticipatie in de VS is vrijwel de enige reden waarom de werkloosheid in de VS sinds het dieptepunt van 2009 is teruggelopen tot ‘slechts’ 8,1%. De niet langer meetellende werkzoekenden in de VS zijn simpelweg via een bureaucratische pennestreek van de wereld verdwenen. Deze ontwikkeling, in combinatie met overmatig positieve verwachtingen over de ontwikkeling van de wereldwijde arbeismarkt doet de ILO voorspellen dat eind 2016 de werkgelegenheid binnen ontwikkelde landen weer op het niveau van 2008 is. Met andere woorden; de ontwikkelde landen doen er volgens de ILO 8 jaar over om van de financiele crisis te herstellen…

Maar zelfs dit op zich akelige scenario lijkt bijzonder rozig als we kijken naar de daadwerkelijke ontwikkelingen en wat deze betekenen voor de langere termijn. Er is geen enkel teken in zowel de de Eurozone als de VS dat de arbeidsmarkt gezonder aan het worden is. In beide gebieden is er eerder sprake van een verdere krimp van de werkgelegenheid, al dan niet gemaskeerd door een dalende arbeidsparticipatie. Als we in 2016 op het niveau van voor de financiele crisis willen zitten dan mogen er wel een serie wonderen gebeuren. En ik geloof niet in wonderen.

• HR function continues to struggle to deliver on policy execution and anticipation of future needs
• CEO remains the top partner for HR – but trust is declining

HR blijft dus een probleemgevalletje…

Dat blijkt helemaal uit onderstaande detaillering van (het gebrek aan) de waarde van HR:

When judging its own performance against business expectations, HR delivery has matched corporate targets in only 10 out of 25 employee-related activities, with no material improvement compared to last year. In 15 HR-specific activities the majority of respondents admit to performing below expectations. The most frequently mentioned areas of excellence, where companies are out-performing business expectations, include corporate governance, industrial relations, health and safety at work and corporate social responsibility. At the opposite, the weakest fields, where HR is looking for improvement, are in relation to work-life balance programmes, mapping and management of competencies and HR metric tools. In these areas none of the respondent organisations delivered beyond targets.

Een droevige constatering en mogelijk een verder bewijs dat de HR rol nauwelijks toegevoegde waarde lijkt te bieden. Sterker nog, het lijkt er dus op dat de toegevoegde waarde van HR niet eens gemeten kan worden. Zou dat bij gebrek aan parameters zijn of is de bijdrage zo miniscuul dat het niet meetbaar is?

In een wereld waarin arbeidscontracten steeds verder flexibiliseren en werknemers en werkgevers naar andere vormen van samenwerking migreren lijkt de HR-functie per werkgever een uitstervende rol te gaan worden. Mogelijk kan HR beter zelf het licht uitdoen voordat ze hiertoe gedwongen worden.

Een CHO, CHRO of CHCO  lijkt er voorlopig niet aan te komen, en dat is maar beter ook. Beheertaken zijn nou eenmaal beter uit te besteden dan zelf in huis te houden. En al helemaal in het licht van de veranderende arbeidsrelaties.

Procentuele verandering (12-maandsgemiddelde) autoverkopen in PIGGS landen, 2008 – heden. Bron: ACEA

Als we er vanuit mogen gaan dat het aantal nieuw verkochte auto’s een proxy is voor de gezondheid van een economie dan gaat het in alle PIIGS landen dus nog altijd bergafwaarts. Zelfs in het relatief meest gezonde land (vanuit het perspectief van het aantal autoverkopen) is het aantal autoverkopen sinds 2008 met meer dan 20% gedaald. Meer dan 20% daling in slechts iets meer dan 3 jaar! Dat is ongelofelijk veel. En dat is dan nog het meest gezonde land. Waarbij ik me onwillekeurig afvraag hoe het met bedrijven als Fiat en Alfa Romeo gaat… En hoe het met de (voormalige) medewerkers van deze bedrijven gaat…

Portugal lijkt in een vrije val terecht te zijn gekomen en lijkt onderweg om zich bij Griekenland te voegen. Griekenland is een zombie; de verkoop van nieuwe auto’s in dit land is bijna tot stilstand gekomen; gemiddeld worden er op dit moment nog maar 7.500 nieuwe auto’s per maand verkocht, over heel 2008 was dit nog gemiddeld 22.000 per maand. Spanje leek zich de afgelopen maanden te hebben gestabiliseerd op –30%, maar is ondertussen weer verder aan het krimpen. En Ierland en Italie duiken ook weer steeds sneller naar beneden. Het is collectieve droefenis bij de PIIGS landen, en het einde lijkt nog lang niet in zicht.

Zoals mensen geen huizen kopen in onzekere tijden, kopen mensen blijkbaar ook geen nieuwe auto in economisch onzekere tijden. En zoals deze grafiek laat zien worden de tijden, althans in de PIIGS landen, steeds onzekerder. En als de tijden in PIIGS landen onzekerder worden dan weten we dat er meer steun gegeven moet gaan worden. Steun die van de andere Eurolanden af moet komen. Waardoor in die andere Eurolanden ook bezuinigingen noodzakelijk zijn. Wat de mensen in die andere Eurolanden onzekerder maakt. Waardoor ze bijvoorbeeld minder (dure) olijfolie gaan kopen. Wat de mensen in de PIIGS landen weer onzekerder maakt. Waardoor…

Afijn, wat dit soort ontwikkelingen voor de arbeidsmarkt betekent laat zich redelijk gemakkelijk raden. Voor diegenen die moeite hebben met raden: niet veel goeds…