En zo is er nog veel meer fraais in dit rapport te zien en te lezen. Downloaden dus!

In de loop van 2012 voeren we gefaseerd e-dienstverlening in. We leiden alle klanten na een e-intake automatisch door naar elektronische dienstverlening voor de eerste drie maanden. Klanten die een WW-uitkering aanvragen, moeten zich direct ook bij ten minste één uitzendbureau inschrijven voor bemiddeling. We spreken werkzoekenden aan op hun eigen verantwoordelijkheid om werk te vinden, en bieden ze toegang tot een zo compleet mogelijk aanbod van vacatures. De basis daarvoor is werk.nl, dat we steeds vollediger maken. Met grote uitzendbureaus bestaan al afspraken over het leveren van vacatures.

Zo langzamerhand is het Arbeidsbureau CWI UWV WERKbedrijf met alle naamsveranderingen ook steeds verder uitgekleed. Want wat doet deze administratieve moloch eigenlijk nog? De eerste 3 maanden dus helemaal niets. Zou een verdere bezuiniging die grens oprekken naar de gehele periode van een WW-uitkering?

Er blijven nog maar 30 Werkpleinen in  Nederland over. En tegelijkertijd durft het UWV het volgende te zeggen:

Klanten die moeite hebben met digitale dienstverlening, geven we de eerste tijd extra aandacht, zodat ze niet tussen wal en schip vallen.

Nou maar hopen dat ‘klanten’ die moeite hebben met digitale dienstverlening geen fysieke beperking hebben. Want voor die extra aandacht zullen ze in staat moeten zijn om extra lang te reizen. En daarvoor extra kosten te maken.

En wat bedoelt UWV met de eerste tijd extra aandacht? Wat is de eerste tijd? En wat gebeurt er na de eerste tijd?

En verder; wat gebeurt er na die drie maanden? Nou, dit:

Na drie maanden kunnen we een deel van onze klanten persoonlijk van dienst zijn in onze vestigingen op de Werkpleinen, maar vanwege de dalende budgetten gaan we dat wel veel minder doen: in 2012 kan het nog bij ongeveer de helft van de WW’ers. En vanaf 2015 krijgt nog maar één op de tien werkzoekenden met een WW-uitkering deze face-to-face dienstverlening op locatie. De rest van de WW’ers maakt dan uitsluitend gebruik van e-dienstverlening.

De kans op persoonlijke ondersteuning na drie maanden gaat dus van 50% naar 10% in de loop van de komende 4 jaar. Nou maar hopen en bidden dat 90% van de werkzoekenden met een WW-uitkering in 2015 allemaal in staat zijn om het helemaal zelf online te regelen. Via een steeds vollediger werk.nl…

Ben ik de enige die een treinramp van ongekende omvang ziet aankomen? En zitten onderstaande lachebekjes in 2015 nog wel op hun positie? Om verantwoording te nemen voor hun rampzalige beleid?

De voor seizoeninvloeden gecorrigeerde werkloosheid kwam in december 2011 uit op 456 duizend personen.

En dat is 1.000 personen meer dan in november. December is daarmee de derde achtereenvolgende maand dat de voor het seizoen gecorrigeerde werkloosheid op 5,8% blijft staan. En hiermee is de gemiddelde werkloosheid in Nederland voor 2011 uitgekomen op 5,4% (of eigenlijk 5,37% als we uitgaan van het gemiddelde over 12 maanden voor de niet-seizoensgecorrigeerde werkloosheid).

Het langere termijnbeeld van zowel de niet-gecorrigeerde als de voor het seizoen gecorrigeerde werkloosheidscijfer ziet er als volgt uit:

Niet gecorrigeerde (grijs) en gecorrigeerde werkloosheidspercentages, 2008 –  december 2011 (op basis van CBS cijfers)

Ik begin zo langzamerhand steeds grotere bedenkingen twijfels te krijgen bij de seizoenscorrectie die door het CBS wordt toegepast. Als we in plaats van die nogal mysterieuze seizoenscorrectie het gemiddelde nemen van 12 opeenvolgende maanden dan krijgen we dit beeld:

Gecorrigeerde (rood) en het voortschrijdend 12-maands gemiddelde werkloosheidspercentage, 2008 – december 2011 (op basis van CBS cijfers)

Het lijkt er dus ernstig op dat de door het CBS toegepaste methodiek voor seizoenscorrectie de piekwerkloosheid sterk overschat; zowel in begin 2010 als op dit moment. Hoewel dat laatste natuurlijk nog in de komende maanden moet blijken, maar de trendlijn op basis van het 12-maands gemiddelde lijkt de lijn voor de niet-seizoensgecorrigeerde werkloosheid weer te gaan doorsnijden.  En volgens de trendlijn op basis van het 12-maands gemiddelde is de piekwerkloosheid in 2010 niet boven de 5,5% uitgekomen (april 2010) om vervolgens marginaal te dalen tot 5,2% (januari – februari 2011) alvorens weer heel langzaam te gaan stijgen. De schommelingen zijn dus ook nog eens aanzienlijk minder groot dan het CBS lijkt te suggereren.

De eliminatie van seizoenen op basis van een 12-maands gemiddelde laat een geleidelijker ontwikkeling van de werkloosheid zien. Tegelijkertijd is over de periode op basis waarvan de werkloosheid op deze manier is berekend het verschil tussen de CBS methodiek en het 12-maands gemiddelde exact 0. Netto maakt het dus niets uit; CBS laat een meer extreme variatie zien middels haar seizoenscorrectie dan op basis van een 12-maands gemiddelde wordt getoond.

Verantwoording
Op basis van de maandcijfers over de omvang van de Nederlandse beroepsbevolking en de gecorrigeerde cijfers van de werkloze beroepsbevolking heb ik de niet-gecorrigeeerde cijfer van de werkloosheid berekend.

In totaal moeten tot 2016 ruim 2 miljoen arbeidskrachten vervangen worden doordat zij met pensioen gaan, arbeidsongeschikt raken of zich (tijdelijk) terugtrekken van de arbeidsmarkt.

Niet alleen is deze voorspelling een enorme blunder, ook het door het ACA rapport voorspelde tekort voor 2015 lijkt zeer onwaarschijnlijk .

Laat ik beginnen met het Cedefop rapport. Waar de volgende cijfers over de ontwikkeling van de Nederlandse beroepsbevolking worden genoemd:

• In de periode 2006 – 2015 groeit onze arbeidsmarkt met maar 600.000 banen
• In de periode 2006 – 2015 is de vervangingsvraag 2.659.000 banen

Waarbij de vervangingsvraag van die ruim 2,6 miljoen banen volgens het rapport van de ACA als volgt is opgebouwd:

• 1.000.000 banen onstaan als gevolg van baanmobiliteit
• 1,6 miljoen banen ontstaan als gevolg van het vertrek van werknemers (vergrijzing, arbeidsongeschiktheid, zorg voor gezin)

Dat is interessant! Waar het ACA rapport in 2008 uitgaat van een vervangingsvraag van 1,6 miljoen banen in 10 jaar tijd als gevolg van onder meer pensioenering gaat het ROA in haar in 2011 gepubliceerde rapport uit van ruim 2 miljoen banen gedurende de periode 2011 – 2016, oftewel slechts 5 jaar. Wat is er sinds 2008 gebeurd dat de vervangingsvraag als gevolg van vertrek van werknemers van 160.000 per jaar is geëxplodeerd naar 400.000 per jaar?

Het antwoord is natuurlijk: helemaal niets. Het ROA heeft ongekend geblunderd bij haar conclusie dat in slechts 5 jaar tijd de banen van maar liefst 2 miljoen (tijdelijk) vertrekkende werknemers moeten worden opgevuld. Rekenen is blijkbaar te hoog gegrepen voor dit researchinstituut.

Verder is er dan nog de uitbreidingsvraag, die (voor het uitbreken van de financiele crisis) door Cedefop op 600.000 is geschat voor de periode 2006 – 2015; oftewel gemiddeld 60.000 banen per jaar. Het is zeer onwaarschijnlijk dat in de eerste 5 jaar (2006 – 2010) dit gemiddelde is gerealiseerd; het is evenmin waarschijnlijk dat in de jaren 2011 en 2012 sprake is geweest van enige significante banengroei. De uitbreidingsvraag is daarmee tot op heden waarschijnlijk niet bij benadering in de buurt van de 60.000 per jaar gekomen. Waarmee het door het ACA voorspelde tekort van 375.000 arbeidskrachten in 2015 ook als sneeuw voor de zon lijkt te zijn verdwenen. De stijgende werkloosheid lijkt dit beeld te onderstrepen.

In dit verband is het overigens schrijnend om te zien wat een financiele crisis met de voorspellingen van het Cedefop heeft gedaan. Zo voorspelde dit instituut bijvoorbeeld voor Spanje een groei van de werkgelegenheid van 0,7% per jaar in de periode 2006 – 2015. De werkelijkheid is zeker geen uitbreiding van de werkgelegenheid maar wel een gigantische werkloosheid. Die zelfs de grens van 23% dreigt te doorbreken. Waarmee meteen duidelijk is geworden wat er met al die voorspellingen van Cedefop, ACA en ROA kan worden gedaan.Het roterend archief wacht…

Tegelijkertijd meldt de Volkskrant dat werkgevers bij de komende CAO-onderhandelingen een stijging van loon willen loskoppelen van een hoger pensioen. Een directe rem op verdere kostenstijgingen voor werkgevers en een wissel op een financieel onafhankelijke toekomst voor toekomstig gepensioneerden.

Een krimp in toekomstige koopkracht kan leiden tot hogere spaarzin maar leidt onverbiddelijk tot een negatief economisch effect. Nu en in de toekomst. Met het daaraan gekoppelde negatieve effect op de arbeidsmarkt.  Gelukkig hadden we daar nog alle ruimte voor…

Volgens het CBS

De voor seizoeninvloeden gecorrigeerde werkloosheid kwam in november 2011 uit op 455 duizend personen.

Na een tweetal maanden waarin de werkloosheid zeer sterk is gestegen staan we nu ineens stokstijf stil. Je vraagt je toch af hoe die seizoenscorrectie werkt…

Maar afgezien daarvan worden de voorspellingen van ING (5,4% gemiddeld over 2011) en van CPB (5,5% danwel 5,375% – 5,675%) hiermee steeds minder waarschijnlijk. Tenzij in de maand december de seizoenscorrectie ineens een gigantische sprong gaat maken. Voor ING moet die sprong naar een onwaarschijnlijke 6,4% gaan, voor de CPB ondergrens is ruim 6,1% noodzakelijk (over de bovengrens gaan we het maar niet hebben…). Ook dat cijfer lijkt ondertussen niet langer haalbaar.

Omdat het CBS sinds de invoering van de maandelijkse werkloosheidsrapportage uitsluitend het niet-gecorrigeerde werkloosheidscijfer rapporteerde en nu ineens dit cijfer is ‘vergeten’ te melden heb ik zelf maar de moeite genomen dit cijfer af te leiden. En dan krijgen we het volgende beeld van zowel de niet-gecorrigeerde als de voor het seizoen gecorrigeerde werkloosheidscijfer:

Niet gecorrigeerde (grijs) en gecorrigeerde werkloosheidspercentages, 2008 –  november 2011 (op basis van CBS cijfers)

En ziedaar. Na maanden van duizelingwekkende stijging is de werkloosheid ineens gestabiliseerd. Althans, de werkloosheid die is gecorrigeerd voor seizoensinvloeden. Wat dit nou weer gaat betekenen voor de maand december is volstrekt onduidelijk, hoewel een kans op verdere groei aanzienlijk waarschijnlijk moet worden verondersteld dan een kans op een daling van de werkloosheid. Maar we zullen toch een maand geduld moeten hebben voordat we hier antwoord op krijgen. En de kwaliteit van de voorspellingen van ING en CPB definitief te kunnen evalueren. Ik ben benieuwd (hoewel ik denk het antwoord al te weten…)!

Verantwoording
Op basis van de maandcijfers over de omvang van de Nederlandse beroepsbevolking en de gecorrigeerde cijfers van de werkloze beroepsbevolking heb ik de niet-gecorrigeeerde cijfer van de werkloosheid berekend.

Maar het rapport van het CPB (getiteld: Werkloosheid en de Grote Recessie) is van hoge kwaliteit; grondig, gedetailleerd en toegankelijk. En daarmee een aanrader voor iedereen die zich interesseert in de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd schets het rapport een (mogelijk onbedoeld) doemscenario voor de komende jaren. Waarin de werkloosheid wel eens hard kan gaan oplopen.

In Nederland is het met die Grote Recessie wel meegevallen, althans met het effect daarvan op de arbeidsmarkt. En voor dat unieke verschil tussen de (scherpe) daling van het BBP en de (zeer beperkte) stijging van de werkeloosheid heeft het CPB een bijzonder plausibele verklaring; een perfect storm van een vijftal factoren die elkaar in positieve zin versterkten. Met als gevolg een zeer beperkte stijging van de werkloosheid.

Die vijf factoren zijn de volgende:

1. Bedrijven waren tijdens de crisis minder pessimistisch dan de realiteit rechtvaardigde
2. Geschikt personeel was soms al jaren lastig te vinden
3. Door de bank genomen stond het Nederlandse bedrijfsleven er financieel goed voor
4. Bedrijven slaagden er in de loonkosten enigszins te beperken
5. De fiscus bood bedrijven de gelegenheid investeringen versneld af te schrijven

De combinatie van deze vijf factoren zorgden ervoor dat bedrijven meer mensen in dienst konden houden dan gezien het productieniveau noodzakelijk (of zelfs wenselijk) was. Met als gevolg een slechts beperkt stijgende werkloosheid tegen de achtergrond van een enorme dip in het BBP.

Verder laat het CPB zien dat een aantal populaire verklaringen voor de beperkte stijging van de werkloosheid nauwelijks tot geen impact hebben gehad:

1. de invoering van de deeltijd-ww waardoor werknemers tijdelijk parttime zijn gaan werken,
2. een afname van het arbeidsaanbod doordat scholieren langer op school zijn gebleven en anderen zich niet meer zijn gaan aanbieden omdat de kans op werk klein was,
3. de toegenomen pool van zelfstandigen die minder zijn gaan werken

Hiermee heeft CPB een zeer duidelijke verklaring gegeven voor die beperkt stijgende werkloosheid. En impliciet een zeer sterke indicatie gegeven voor wat er in de huidige recessie zou kunnen gaan gebeuren. Want laten als we naar die vijf positieve factoren kijken dan kunnen we constateren dat het optimisme onder bedrijven ondertussen goeddeels is verdwenen. En dat de financiele positie van het Nederlandse bedrijfsleven er in de afgelopen jaren fors op achteruit is gegaan. En als investeringen eenmaal versneld zijn afgeschreven kan dat niet een tweede keer.

Met andere woorden, als de huidige recessie diep en/of lang wordt, is er geen vet op de botten of positief sentiment waardoor bedrijven hun personeel langer kunnen houden dan bedrijfseconomisch verantwoord is. Met als risico een snel stijgende werkloosheid, waarvan we op dit moment mogelijk de eerste tekenen zien.

De voor seizoeninvloeden gecorrigeerde werkloosheid is in oktober 2011 met 17 duizend personen gestegen en kwam daarmee uit op 455 duizend.

Dat is dus voor de tweede achtereenvolgende maand een stijging met 17.000 personen, en voor de tweede achtereenvolgende maand een stijging van de werkloosheid met 0,2%. Van 5,6% in september naar 5,8% in oktober. En dat is een krankzinnig snelle stijging in de afgelopen maanden. En het is nog veel erger, want de werkloosheid is nu op vrijwel gelijke hoogte gekomen met het hoogste niveau na de financiele crisis, in februari 2010. We zijn terug bij af…

Omdat het CBS sinds de invoering van de maandelijkse werkloosheidsrapportage uitsluitend het niet-gecorrigeerde werkloosheidscijfer rapporteerde en nu ineens dit cijfer is ‘vergeten’ te melden heb ik zelf maar de moeite genomen dit cijfer af te leiden. En dan krijgen we het volgende beeld van zowel de niet-gecorrigeerde als de voor het seizoen gecorrigeerde werkloosheidscijfer:

Niet gecorrigeerde (grijs) en gecorrigeerde werkloosheidspercentages, 2008 –  oktober 2011 (op basis van CBS cijfers)

Die rechte lijn omhoog is angstaanjagend om te zien. Ik heb er geen ander woord voor. En met de economische vooruitzichten die op onweer staan is het aannemlijk te veronderstellen dat de stijging van de wekloosheid nog wel even door zal gaan. Geen prettig vooruitzicht. Helaas is het voor eenieder die de afgelopen jaren de moeite heeft genomen om de wereldeconomie te volgen niet bepaald een verrassing te noemen. Maar dat het ineens zo snel zou gaan is dan wel weer verbazingwekkend.

Tegen deze achtergrond blijft de ontwikkeling van het vacaturevolume mij nog altijd verbazen. Hier zou toch nadrukkelijk sprake moeten zijn van een ineenstorting; maar het lijkt wel of eerder het tegendeel waar is. Een uiterst merkwaardige situatie, waarbij de inverse relatie tussen vacaturevolume en werkloosheidspercentage volledig verdwenen is.

Verantwoording
Op basis van de maandcijfers over de omvang van de Nederlandse beroepsbevolking en de gecorrigeerde cijfers van de werkloze beroepsbevolking heb ik de niet-gecorrigeeerde cijfer van de werkloosheid berekend.