Ook in het vierde kwartaal van 2011 blijven de resultaten van Manpower Nederland achter bij die van de markt. Hiermee zet het bedrijf de trend voort die al eerder op RecruitmentMatters is gesignaleerd. Op basis van de ABU cijfers is de markt in het vierde kwartaal in uitzenduren met 0,1% gekrompen in vergelijking met hetzelfde kwartaal in 2010 terwijl Manpower voor Nederland een krimp van de omzet van 2% rapporteert. Ai…

Het wordt dus interessant om te zien hoe de overige uitzenders er het vanaf hebben gebracht. Maar de cijfers van Ranstad, USG People en Adecco komen traditioneel (een stuk) later dan die van Manpower. Dus we zullen nog even geduld moeten oefenen.

Margeherstel
Voor Manpower is het meest positieve nieuws ongetwijfeld dat ze in het vierde kwartaal in staat is gebleken de onrustbarende ontwikkeling van haar brutomarge te keren. Hiermee eindigt het jaar voor Manpower positief:

Manpower: Omzet en brutomarge, Q1 2010 – Q4 2011

Voor de oplettende lezertjes is natuurlijk direct duidelijk dat de marge in het vierde kwartaal ook in 2010 relatief hoog was. Het is dus de vraag of deze ontwikkeling zich ook in 2012 herhaalt, want dan kan de vreugde weleens van korte duur blijken te zijn.

Verder is opvallend dat in Duitsland Manpower het relatief gezien nog veel slechter heeft gedaan dan Nederland. Daar krompt de omzet in het vierde kwartaal met maar liefst 6% ten opzichte van het vierde kwartaal van 2010. En Duitsland is op dit moment toch de banenmotor van Europa? Misschien, maar niet voor Manpower.

Magere vooruitzichten
De vooruitzichten voor het eerste kwartaal van 2012 laten zien dat Manpower niet bepaald een goed begin van het nieuwe jaar verwacht:

Dalende omzetten geven vrijwel altijd een neerwaartse druk op de prijs per gewerkt uur en daarmee op de marge. Ik heb dus een donkerbruin vermoeden wat er met die brutomarge gaat gebeuren… En met de omvang van het personeelsbestand van Manpower.

In januari hadden de big 5 samen 54 vacatures. In februari een totaal van 64, de groei is minimaal dus de rem staat er nog op. Alleen Randstad werft met zo’n 42 vacatures nog aardig door, de rest heeft alles zo goed als stil staan. De verhouding tussen operationele vacatures en management vacatures blijft ook aardig gelijk. Ik heb wel een idee dat diverse middelgrote spelers en niche spelers intern nog wel aan het scouten zijn.

De totaal trend van het jaar per (eerste van de ) maand:

Uitzendindex VS per week. Bron: ASA

En dat betekent dat het jaar 2012 aanzienlijk beter is begonnen dan vorig jaar (maar liefst 4% hoger). Terwijl vorig jaar weer veel beter begon dan het jaar daarvoor. En het jaar daarvoor beter begon dan… Afijn je hebt wel beeld. Drie opeenvolgende jaren waarin het begin steeds beter is. Dat ziet er dus goed uit voor de Amerikaanse uitzenders. In een land waar een fundamentele shift lijkt plaats te vinden van vaste banen naar flexwerk…

In periode 13 (week 49 – 52) steeg het aantal uitzenduren met 4% en nam de uitzendomzet toe met 6% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Van een krimp van 1% in periode 12 naar een groei van maar liefst 4% in periode 13. Dat noem ik nog eens een herstel!

In onderstaande grafiek is de procentuele toe- of afname over de 13 periodes van de jaren 2008 t/m 2011 weergegeven:

ABU: YoY groei/afname (in %) van het volume aan uitzenduren : 2008 t/m 2011

En daar is het goed te zien. Een trots paars omhoogwijzend balkje. Waarmee het minnetje van vorige periode zomaar een incident lijkt te zijn geweest. Maar laat ik heel voorzichtig zijn, want als we kijken naar de groeicijfers voor de eerste drie periodes van 2011 dan moet de uitzendsector bijzonder hard aan de bak om daar voor 2012 positieve cijfers naast te gaan zetten. De champagne kan nog beter even in de koelkast blijven.

Wat ook blijkt uit de index op basis van de ABU cijfers. Ik heb deze index berekend door voor 2006 elke periode de waarde 100 te geven en vervolgens de verandering in de overeenkomstige periode van de daarop volgende jaren daarmee te verrekenen. Vervolgens is het voortschrijdend 12-maands gemiddelde berekend om eventuele seizoensinvloeden (zoveel mogelijk) te elimineren. Dat geeft het volgende beeld:

Trendlijn index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011 (2006 = 100)

Dankzij het positieve resultaat van periode 13 laat de trendlijn een heel klein huppeltje zien. In volgende periodes gaan we zien of dit slechts een kleine ‘verstoring’ in een neergaande lijn is of de eerste indicatie van een omkering. Dat worden nog eens spannende tijden!

De verandering van de trendlijn van maand op maand is in onderstaande grafiek weergegeven:

MoM verandering van de trendlijn van de index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011

Voila! Hier is de verandering van de trend wel het duidelijkst te zien. Een scherpe opgaande lijn waarmee de uitzendindex weer in positief gebied is terecht gekomen. Een krachtige prestatie.

Ontwikkelingen per sector
Voor het eerst in 2011 laat de sector Administratie iets van groei zien. Tot op dit moment was de maximale groei 2% maar die wordt in periode 13 zomaar verdubbeld: +4%! En dat is nog niets vergeleken bij de sector Techniek die na de 5% van periode 12 nu opeens een groei van 14% laat aantekenen. Door al dit positivisme is ook de Industrie uit haar krimpje (-2%) van vorige periode geschoten: +3%. Helaas doet de sector Medisch alweer niet mee. Deze party crasher krimpt voor de zoveelste keer; en dit keer is het -7%.

Ook voor de verschillende sectoren is een index gerealiseerd op de manier zoals hierboven omschreven voor het totaal aan uitzenduren. En dat geeft het volgende beeld voor het voortschrijdend jaargemiddelde binnen de verschillende sectoren:

Index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011 (2006 = 100), per sector

We zien deze keer drie wipneusjes en een afvlakking van de daling van de sector Medisch. Voor het eerst in tijden is er een zichtbare groei bij de sector Administratie aan te tekenen. En de sector Techniek lijkt haar herstel weer iets te versnellen.

Hiermee sluiten de uitzenders voor wat betreft de laatste periode het jaar 2011 toch nog met een positieve noot af. En natuurlijk heeft 2011 een licht herstel laten zien van het volume aan uitzenduren voor de grote(re) uitzenders. Maar dat laat onverlet dat alle sectoren nog ver verwijderd zijn van het niveau van voor de financiele crisis. En dat de risico’s op (serieuze) krimp in 2012 aanzienlijk waarschijnlijker zijn dan de kans op (enige) groei. Dat is ondertussen ook allang bij de uitzenders tussen de oren beland, getuige de krimpende aantallen medewerkers en uitzendlocaties.

Maar bij een zich verdiepende recessie is er voor de uitzenders wel een potentieel (en relatief) lichtpuntje. Werkgevers zullen dieper in hun personeelsbestand moeten snijden dan na het uitbreken van de financiele crisis. En daarmee zijn er alsnog kansen voor uitzenders in een toenemende hulpvraag rondom de opvang van piek en ziek. Waarbij toenemende hulpvraag natuurlijk wel in perspectief moet worden gezien. Want de totale vraag zal onverbiddelijk gaan krimpen. Maar dit keer mogelijk niet in verhouding tot de krimp van de economie. Waarmee de uitzenders een keertje niet de kanarie in de kolenmijn hoeven te zijn. Ook wel eens een prettig idee…

Amerikaanse uitzendindex voor de weken 2 – 51, 2008 – 2011. Bron: ASA

In totaal hebben The Big 5 op 1 januari slecht 54 vacatures. Randstad blijft met ongeveer 30 vacatures vrij constant. Zowel Start People, Manpower als Adecco hebben minder dan 10 interne vacatures open staan. Tempo-Team is van 1 vacature in december naar 8 vacatures gegaan in januari.

De totaal trend van het jaar per (eerste van de ) maand:

Het aantal vacatures is al erg lang niet meer zo laag geweest.
Behalve Randstad zie je dat de rem er overal op staat. Alleen werven wat hoognodig is.
Benieuwd wat er later in Q1 gaat gebeuren.

In periode 12 (week 45 – 48) daalde het aantal uitzenduren met 1% en nam de uitzendomzet toe met 1% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Overigens is de krimp minimaal te noemen, maar na een aantal periodes tegenstribbelen hebben de uitzenders uiteindelijk de handdoek in de ring gegooid.

In onderstaande grafiek is de procentuele toe- of afname over de 13 periodes van de jaren 2008 t/m 2011 weergegeven:

ABU: YoY groei/afname (in %) van het volume aan uitzenduren : 2008 t/m 2011

De ontwikkeling van de laatste periodes is dus onveranderd doorgezet. Met als gevolg een eerste minnetje na 20 periodes met een plus(je). Uitzendland is weer terug in een krimpfase die zich in de komende tijd naar alle waarschijnlijkheid zal continueren.

En dat blijkt ook overduidelijk uit de index op basis van de ABU cijfers. Ik heb deze index berekend door voor 2006 elke periode de waarde 100 te geven en vervolgens de verandering in de overeenkomstige periode van de daarop volgende jaren daarmee te verrekenen. Dat geeft het volgende beeld:

Index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011 (2006 = 100)

Er zijn merkwaardige ‘breaks’ te zien na een jaarovergang. Dit komt omdat onder de gekozen berekeningsmethode geen goede overgang kan worden gerealiseerd van periode 13 in het ene jaar naar periode 1 in het daarop volgende jaar. Dit vertekende beeld kan echter door het voortschrijdend jaargemiddelde te berekenen (rode lijn) worden ‘glad gestreken’ waardoor de trend wel zeer duidelijk zichtbaar is.

En de trendlijn heeft gepiekt om vervolgens (overigens nauwelijks waarneembaar) naar beneden af te buigen. Waarmee we ons moeten gaan opmaken voor een perdiode van krimp; zonder dat er sprake is geweest van een werkelijk herstel. En dat kan een extra probleem gaan vormen bij de nodige uitzenders; er is geen enkele reserve opgebouwd om een volgende fase van neergang mee op te vangen. Geen prettig vooruitzicht…

De verandering van de trendlijn van maand op maand is in onderstaande grafiek weergegeven:

MoM verandering van de trendlijn van de index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011

Hier is duidelijk dat de verandering van de trendlijn weer in negatief gebied terecht is gekomen. Overigens met een miniscuul percentage van -0,07%. Maar het blijft een verandering van de richting van de trend en daarmee een trendbreuk. Hoewel deze trendbreuk zich allang van tevoren had aangekondigd.

Ontwikkelingen per sector
De sector Techniek is op dit moment de enige sector die nog een (overigens zeer beperkte) groei laat zien (+5%). Een groei die naar mijn mijn verwachting binnen twee periodes zal zijn omgeslagen in een krimp. Hiervoor is de daling van de groeicijfers van deze sector eenvoudig te snel. De sectoren Industrie (-2%) zit alweer in een krimp na in de vorige vier periodes nauwelijks groei te hebben laten zien. De sector en Administratie (0%) staat al meer dan een jaar stokstijf stil terwijl de sector Medisch (-12%) maar door blijft krimpen.

Ook voor de verschillende sectoren is een index gerealiseerd op de manier zoals hierboven omschreven voor het totaal aan uitzenduren. En dat geeft het volgende beeld voor het voortschrijdend jaargemiddelde binnen de verschillende sectoren:

Index uitzenduren op basis van ABU, periode 2008 – 2011 (2006 = 100), per sector

De vrijel val van de sector Medisch gaat maar door. Zou er een bodem zijn waarop deze sector gaat stuiten of gaat het in een rechte lijn naar nul? Een bizarre ontwikkeling. De sector Administratie blijft flatlinen en is daarmee al anderhalf jaar lang de meest stabiele sector. Helaas ligt het niveau van deze stabiliteit bijna 30% beneden dat van 2006. En dat is bepaald geen vrolijkmakende constatering.

De sector Industrie heeft net onder de 90% gepiekt en is weer onderweg naar beneden. De vraag is wat de huidige recessie voor impact zal hebben op deze sector. En de trendlijn voor sector Techniek begint te flatlinen; binnen enkele periodes zal ook hier sprake zijn van een omkering.

De grote(re) uitzenders gaan een barre tijd tegemoet. Met alle seinen op rood (pun intended) zullen komende periodes slechts grotere dalingen laten zien waardoor de problemen voor de uitzendmarkt alleen maar groter worden. Er wordt alweer bij meerdere uitzenders ingekrompen door het sluiten van vestigingen en het ontslaan van medewerkers. Een verstandig besluit, want de buffer om tegenslagen op te vangen is bij de vorige recessie (die voor uitzenders eigenlijk nooit echt is opgehouden) al grotendeels verdwenen. Daarnaast is de verwachting voor 2012 ronduit slecht.

Het enige wat uitzenders op de been kan houden is de minstens zo grote problematie bij werkgevers die hierdoor genoodzaakt zijn harder in het vaste personeelsbestand te snijden dan bij het uitbreken van de vorige recessie. En daar ligt tenminste nog enige hoop omdat werkgevers alsnog een beroep moeten doen op uitzenders voor het oplossen van piek- en ziekproblematiek. Maar dit is slechts een schrale troost en zal niet genoeg zijn om een koude sanering in uitzendland te voorkomen. Een barre winter staat voor de deur.

ASA: Uitzendindex week 2 – week 50, 2008 – 2011

Former chairman of the executive board of USG People in Amsterdam is an expert for integration and development of enterprises in the temporary work sector

Aangezien Orizon niets anders is dan de paraplu boven een recente fusie van drie regionale partijen (RKM , RP Personal en Jobs in Time) is er blijkbaar nog het nodige integratie- en ontwikkelingswerk te verrichten. Daarnaast heeft Orizon internationale ambities. En daarmee heeft het bedrijf dus behoefte aan iemand als Icke.

In totaal hebben The Big 5 op 1 december 84 vacatures open staan. Sinds lange tijd bereikt het aantal vacatures niet de grens van 100 (de laatste 2 jaar lag deze zelfs rond de 200).

De totaal trend van het jaar per (eerste van de ) maand:

Over het hele jaar gezien hebben de 5 grote gemiddeld doorlopend 203 vacatures open gehad. De piek zat in de zomer (juli en augustus). Erg benieuwd wat er de komende maanden gaat gebeuren!