Medio juli 2025 werd duidelijk dat het Adviescollege ICT-toetsing een onderzoek zou gaan uitvoeren naar het project “PES suite voor Bemiddelingsservice” binnen het UWV. In september van dat jaar is het onderzoek daadwerkelijk begonnen, en op 18 februari zijn de resultaten van het onderzoek gepubliceerd.

Intermezzo
Ik heb in juli 2025 het Adviescollege de volgende vraag gesteld:

Ik heb begrepen dat uw dienst een onderzoek gaat uitvoeren naar de kwaliteit van het aanbestedingsproces dat door UWV is doorlopen bij de aanbesteding: PES-suite voor Bemiddelingsservice, CAA.ICT.2021.7.016. Gaat u daarbij ook de rechtmatigheid van de aanbesteding beoordelen? https://recruitmentmatters.nl/2025/06/04/heeft-uwv-de-wet-overtreden-uwv-zegt-van-wel/ Ik ben buitengewoon benieuwd naar uw antwoord.

Op basis van mijn eerdere ervaringen met de rijksoverheid en uitvoeringsorganisaties had ik geen antwoord verwacht, dus wat schetst mijn verbazing om bijna per kerende post een e-mail met de volgende inhoud te vinden:

In reactie op uw vraag kan ik u het volgende mededelen: bij het onderzoek zullen wij gebruik maken van ons toetskader om de belangrijkste risico’s te inventariseren in relatie tot de slaagkans van het project.

Het toetskader is gepubliceerd op onze website. Onze aanpak is beschreven in het onderzoeksprotocol, deze is tevens gepubliceerd op onze website.

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Naast de bevestiging dat er inderdaad een onderzoek naar het UWV project door het Adviescollege ging plaatsvinden is het vermelde toetskader een goed handvat om de resultaten mee te vergelijken. Er zijn 9 risicogebieden onderkend:

Toetskader, risicogebieden – Adviescollege ICT-toetsing

Elk risicocogebied is onderverdeeld in meerdere toetsaspecten, waarover het Adviescollege het volgende zegt:

Deze zijn geformuleerd als richtinggevende principes en niet als specifieke normen. Hierdoor zijn ze breed toepasbaar op projecten, programma’s en verandertrajecten. De wijze waarop de toetsaspecten inhoudelijk worden getoetst en gewogen, is afhankelijk van, bijvoorbeeld de projectfase, de gekozen  ontwikkelmethodiek, de context en/of het ICT-domein.

Ik ben zeer blij dat er een risicogebied Aanbestedingsaspecten is, tenslotte heb ik al meer dan twee jaar van mijn leven vergooid met pogingen om UWV hierover openheid van zaken te laten geven. Ik hier ondertussen 10 Woo-verzoeken voor ingediend; drie daarvan liggen op dit moment bij de bestuursrechter en er zullen ongetwijfeld meer volgen. Waarmee het eind nog lang niet in zicht is, maar hopelijk biedt het rapport van het Adviescollege iets meer zicht.

Ten aanzien van het risicogebied Aanbestedingsaspecten zegt het Adviescollege:

In een aanbesteding worden fundamentele keuzes en (financiële) afspraken met marktpartij(en) gemaakt, die grote impact hebben op het verloop en de slaagkans van het project. Het is daarom van belang dat er een weloverwogen aanbestedingsstrategie is opgesteld, heldere contractafspraken worden gemaakt en passende stuurmiddelen zijn ingericht.

Voor wie de werkelijke staat van het aanbestedingstraject wil weten, en nog wat uurtjes over heeft, bied ik ook nog wat aanvullend leeswerk.

De toetsaspecten voor het onderdeel Aanbestedingsaspecten zijn de volgende:

1. De aanbestedingsstrategie is in lijn met de sourcingsstrategie en regelgeving.
2. De aanbestedingsstrategie zorgt voor een balans van de  risico’s tussen de opdrachtgever en marktpartij(en).
3. De aanbestedingsstrategie verkleint het risico van ongewenste afhankelijkheid van marktpartijen.
4. De gekozen aanbesteding is afgestemd op de omvang en complexiteit van de opdracht, en op de volwassenheid van de organisatie.
5. De aanbestedingsstrategie geeft duidelijke kaders voor een transitie- en beheerfase.
6. De voorgenomen aanbesteding is vooraf in de markt getoetst.
7. Gunningscriteria zijn expliciet en balanceren kwaliteit, prijs en doorlooptijd.
8. Contractafspraken bevorderen dat marktpartijen er belang bij hebben dat projectresultaten conform de gemaakte afspraken worden opgeleverd.
9. De opdrachtgever beschikt over stuurmiddelen en competenties om de aansturing en samenwerking met de marktpartij(en) vorm te geven.

Einde intermezzo

Om het “makkelijk” te maken heeft het Adviescollege haar rapport niet ingedeeld op basis van de risicogebieden en onderliggende toetsaspecten… Ik heb hierover een vraag gesteld aan het Adviescollege:

Vraag aan Adviescollege ICT-toetsing, 21 februari 2026

Maar omdat ik weinig geduld heb, ben ik ook zelf met het rapport aan de slag gegaan, met vandaag aandacht voor het onderdeel Aanbestedingsaspecten. Zitten we er klaar voor? Want het wordt een dolle rit. Voor de negen toetsaspecten heb ik een oordeel geveld (rood: voldoet niet, groen: voldoet, geen kleur: geen antwoord), voor elk toetsaspect waarvoor ik een antwoord heb gevonden geeft ik een verantwoording voor het antwoord.

1. De aanbestedingsstrategie is in lijn met de sourcingsstrategie en regelgeving.

Beoordeling: Geen antwoord
Toelichting: Hoewel het rapport vermeldt dat de initiële niet-openbare aanbesteding niet tot gunning leidde en er vervolgens een onderhandelingsprocedure is gevolgd, bevat het document geen expliciete evaluatie of deze strategie aansluit bij een bredere sourcingsstrategie van het UWV. Wel wordt benoemd dat het project moet voldoen aan de AI-Act.

2. De aanbestedingsstrategie zorgt voor een balans van de risico’s tussen de opdrachtgever en marktpartij(en).

“In het contract zijn weliswaar prestatieverplichtingen vastgesteld maar die zien wij in de projectsturing niet expliciet terugkomen. Het behalen van de prestatieverplichtingen wordt niet verbonden aan de betaling van de maandelijkse facturen van de leverancier tijdens de implementatie.”
Aanvullend: Het advies stelt dat betalingen gerelateerd moeten worden aan prestaties en resultaat om een betere balans te vinden.

3. De aanbestedingsstrategie verkleint het risico van ongewenste afhankelijkheid van marktpartijen.

“Bij aanvang van de opdracht en tot op heden is UWV de grootste klant van de leverancier, waarbij de leverancier geen ervaring heeft met een opdrachtgever zoals UWV.”
Aanvullend: Het rapport uit zorgen over de diepgang van het solvabiliteitsonderzoek naar de leverancier en adviseert onafhankelijk onderzoek naar de leverancier en aanverwante ondernemingen.

4. De gekozen aanbesteding is afgestemd op de omvang en complexiteit van de opdracht, en op de volwassenheid van de organisatie.

“BMS is in veel opzichten vernieuwend. Zo’n vernieuwend project vraagt om passende aansturing, maar de huidige wijze van aansturing van UWV sluit daar niet bij aan.”
Aanvullend: Er wordt geconstateerd dat de “Agile werken nog niet volwassen” is bij UWV en dat de huidige aanpak niet past bij het vernieuwende karakter.

5. De aanbestedingsstrategie geeft duidelijke kaders voor een transitie- en beheerfase.

“Invulling van het budget voor de beheerfase is nog onduidelijk. Dit komt doordat de beheerfase inhoudelijk nog onvoldoende is uitgewerkt.”
Aanvullend: Ook de Service Level Agreement (SLA) was ten tijde van het onderzoek nog niet afgerond.

6. De voorgenomen aanbesteding is vooraf in de markt getoetst.

Hoewel het rapport hierover geen duidelijkheid verschaft, durf ik op basis van de beschikbare informatie van het aanbestedingstraject het UWV hier een groene kaart te geven. Er is een marktverkenning uitgevoerd; hieruit bleek dat geen van de uitgenodigde partijen in een tender wilden participeren of niet voldeden aan de eisen van het UWV. Navrant is hierbij natuurlijk wel dat het UWV tijdens de marktverkenning een contractwaarde van EUR 7 miljoen (inclusief BTW) voor een periode van 14 jaar had aangeboden, terwijl de uiteindelijke contractwaarde meer dan het tienvoudige bedroeg. Tot op heden heeft UWV hier geen toelichting op willen geven.

7. Gunningscriteria zijn expliciet en balanceren kwaliteit, prijs en doorlooptijd.
“Het Programma van Eisen definieert niet hoe kan worden bepaald of het matchen met BMS voldoende kwaliteit heeft en ook niet wat de verwachte verbetering is van het matchen.”
Aanvullend: De licentiekosten zijn niet gerelateerd aan het daadwerkelijke gebruik , en eisen aan koppelvlakken bleken te vrijblijvend geformuleerd.

8. Contractafspraken bevorderen dat marktpartijen er belang bij hebben dat projectresultaten conform de gemaakte afspraken worden opgeleverd.
“De afgesproken licentiekosten voor fase 1 zijn niet gerelateerd aan daadwerkelijk gebruik want het maximale aantal mogelijke gebruikers is gelijk aan het minimumaantal te factureren licenties.”
Aanvullend: Omdat prestatieverplichtingen niet zijn gekoppeld aan de betaling van facturen, ontbreekt een directe financiële prikkel voor de leverancier om conform afspraak op te leveren.

9. De opdrachtgever beschikt over stuurmiddelen en competenties om de aansturing en samenwerking met de marktpartij(en) vorm te geven.

“UWV beoordeelt de werking van de applicatie met controles op de in- en output van de applicatie en heeft onvoldoende kennis van de gebruikte algoritmen om de kwaliteit vast te stellen.”
Aanvullend: Het rapport adviseert expliciet om kennis en expertise op te bouwen over de technische werking van de algoritmen en de wijze van samenwerken te verbeteren, omdat de huidige aanpak resulteert in een onvoldoende beheerst proces.

Slotopmerkingen
Voor het onderzochte risicogebied Aanbestedingsaspecten scoort UWV zwaar in het rood; zeven van de negen toetsaspecten is het oordeel negatief, één toetsaspect is positief en voor één toetsaspect heb ik geen antwoord kunnen vinden. Mag ik op basis van deze bevindingen constateren dat UWV een absolute teringzooi heeft gemaakt van het aanbestedingstraject? Dat mag ik zeker vinden, en al helemaal in combinatie met mijn eigen bevindingen in de 10 Woo-zaken  die ik bij UWV en SZW heb ingediend. Maar daar heeft “de markt” natuurlijk helemaal niets aan. UWV blijft vrolijk publiek geld verbranden alsof ze een capo di tutti capi is, terwijl medewerkers en werkzoekenden weer langer moeten wachten tot ze een keer een werkende applicatie in handen krijgen, al dan niet met skills en al dan niet met AI.
Ik hoop maar dat er voor de andere risicogebieden een rooskleuriger beeld uit het rapport naar boven komt want anders lijkt me de conclusie voor de hand liggen. Volgende keer meer.