Als een werkzoeker op de Indeed site bij een vacature klikt op de knop Snelsollicitatie EN de werkzoeker heeft geen Indeed account dan krijgt de werkzoeker dit te zien:

Account aanmaken – Indeed

Check ook: achtergrondinformatie over het proces van zoeken naar en solliciteren op een vacature via Indeed.

Ik wil het in deze blog posting hebben over de rechtmatigheid van de tekst:

Door op een van de onderstaande ‘Doorgaan’-opties te klikken, begrijp je en ga je akkoord met de Algemene voorwaarden van Indeed. Je stemt ook in met ons Cookiebeleid en Privacybeleid.

Hierbij ga ik ervan uit dat de werkzoeker wil doorgaan met het sollicitatieproces, wat me een redelijk uitgangspunt lijkt. Als de werkzoeker besluit om af te haken, is er geen man/vrouw/x overboord.
Ik ‘beperk’ me verder tot de door Indeed vereiste instemming met (het cookiebeleid) en het privacybeleid van Indeed, waarbij het privacybeleid in overeenstemming dient te zijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) oftewel de General Data Protection Regulation (GDPR) , de Europese privacywet die sinds mei 2018 bepaalt hoe organisaties en overheden moeten omgaan met persoonsgegevens. We zijn nu een slordige 8 jaar na de invoering van deze wet en daarmee zou je mogen verwachten dat het bedrijfsleven zich volledig heeft geconformeerd aan deze wet.

Zullen we die laatste verwachting eens controleren?
Daarvoor beginnen we het het citeren van Artikel 4, lid 11 van de AVG:

Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:
“toestemming” van de betrokkene: elke vrije, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige wilsuiting waarmee de betrokkene door middel van een verklaring of een ondubbelzinnige actieve handeling hem betreffende verwerking van persoonsgegevens aanvaardt;

Oké, laten we vrije, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige wilsuiting eens afzetten tegen hetgeen Indeed stelt:

Toestemming is vrijelijk gegeven? NEE
Indeed biedt geen alternatief voor het solliciteren via een Snelsollicitatie, de werkzoeker moet de Algemene voorwaarden, Cookiebeleid en Privacybeleid accepteren om verder te kunnen gaan met het sollicitatieproces. Er is geen ‘gast’-optie; een volstrekt redelijk alternatief wat binnen het e-commerce domein gemeengoed is. Toestemming is niet “vrij” als de werkzoeker geen echte keuze heeft of nadelige gevolgen ondervindt bij weigering. Wil je solliciteren? Dan moet je alledrie de voorwaarden voor lief nemen. Met alle volstrekt onvoorzienbare gevolgen vandien. Om je verbeelding te prikkelen, zie deze korte clip van South Park.

Toestemming is specifiek? NEE
Er worden drie zaken op één hoop geveegd in de tekst van Indeed: contractuele voorwaarden (Algemene voorwaarden), technische tracking (Cookiebeleid) en de gegevensverwerking (Privacybeleid). En hoewel er hyperlinks staan bij elke van de drie documenten is het niet realistisch dat gebruikers deze documenten begrijpen, mee akkoord gaan en/of mee instemmen. Een gemiddelde gebruiker begrijpt de volledige juridische reikwijdte van bijvoorbeeld een Privacybeleid (het Privacybeleid van Indeed is 71 pagina’s), tenzij het gaat om iemand met een masterstudie Rechten en veel teveel vrije tijd.

Toestemming is geïnformeerd? NEE
De werkzoeker moet weten waar hij/zij/x “ja” tegen zegt. Als een Privacybeleid 71 pagina’s lang is dan kan je niet verwachten dat een werkzoeker weet waar ja op wordt gezegd. En dan zijn er ook nog de Algemene voorwaarden en het Cookiebeleid… Door drie documenten op één hoop te gooien (Algemene voorwaarden (69 pagina’s), Cookiebeleid ( 8 pagina’s) en Privacybeleid (71 pagina’s)) krijgt een werkzoekende een tsunami aan leeswerk te verstouwen als reactie op een intentie om te solliciteren op één vacature…

Toestemming is ondubbelzinnig NEE
Er moet sprake zijn van een duidelijk actieve handeling. Hierover zegt overweging 32 van de AVG het volgende:

Toestemming dient te worden gegeven door middel van een duidelijke actieve handeling, bijvoorbeeld een schriftelijke verklaring, ook met elektronische middelen, of een mondelinge verklaring, waaruit blijkt dat de betrokkene vrijelijk, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig met de verwerking van zijn persoonsgegevens instemt. Hiertoe zou kunnen behoren het klikken op een vakje bij een bezoek aan een internetwebsite, het selecteren van technische instellingen voor diensten van de informatiemaatschappij of een andere verklaring of een andere handeling waaruit in dit verband duidelijk blijkt dat de betrokkene instemt met de voorgestelde verwerking van zijn persoonsgegevens.

Er is hierboven al vast komen te staan de Indeed niet voldoet aan de condities voor een vrijelijk gegeven, specifieke en geinformeerde toestemming. En ook een ondubbelzinnige toestemming is niet aan de orde. Hiervoor is één blik op het account aanmaken scherm van Indeed voldoende door het toepassen van een dark pattern. Even een definitie van een dark pattern:

Een dark pattern  is een UI of interactie-ontwerp dat doelbewust is ontworpen om gebruikers te misleiden, te manipuleren of te verleiden tot handelingen die zij oorspronkelijk niet van plan waren, of die tegen hun eigen belang ingaan.

In plaats van de gebruiker te helpen een taak efficiënt te voltooien, maken dark patterns gebruik van psychologische valkuilen (cognitieve biases) om de belangen van het platform — zoals hogere conversie, meer dataverzameling of abonnementen — boven de autonomie van de gebruiker te stellen. En dit is een dark pattern van Indeed:

Account aanmaken, detail – Indeed

Het dark pattern is in het hierboven getoonde schermfragment, het inklemmen van een zin in een klein lettertype die vergaande gvolgen kan hebben voor de werkzoeker tussen teksten met een veel groter lettertype, waardoor de werkzoeker onbewust prioriteit geeft aan die teksten met een groter lettertype zonder zich bewust te zijn van de mogelijke consequenties.